کد خبر: ۳۸۴۳۹۹۵

تاریخ: ۰۱ مهر ۱۳۹۸ - ۱۳:۴۷

رئیس دانشگاه علامه طباطبایی:

تولید دانش بومی در حوزه‌های معرفتی مورد غفلت قرار گرفته است

گروه دانشگاه ــ رئیس دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه تولید دانش بومی در حوزه‌های معرفتیِ علوم انسانی، مأموریت مهمی است که دانشگاه علامه می‌تواند متولی انجام آن باشد، گفت: آن‌قدر بر کارآفرینی تأکید کرده‌ایم که به رشته‌هایی مانند تاریخ، فلسفه و ادبیات بی‌توجهی شده است و امروز علاقه‌مندی کمتری برای تحصیل در این رشته‌ها از جمله تاریخ وجود دارد، نتیجه می‌شود اینکه تاریخ بعد از انقلاب ما را هم خارجی‌ها می‌نویسند.

مأموریت‌گرا شدن دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، یکی از تأکیدات مهم مسئولان عالی‌رتبه دستگاه وزارت علوم در سال‌های اخیر بوده است. این تأکید که بیشتر در راستای مأموریت‌گرایی واحد‌های کوچک برای جلوگیری از توقف فعالیت آن‌ها بوده، یکی از راه‌های جبران کاهش ورودی دانشگاه‌ها به شمار می‌رود و به عنوان یکی از اولویت‌های مهم در وزارت علوم، تحقیقات و فناوری توصیف می‌شود. اگر چه تعریف مأموریت و یا مأموریت‌های مشخصی که برای نظام هم در اولویت است، برای دانشگاه‌هایی از جمله فنی - مهندسی‌ها و پزشکی، مسیر مشخص‌تری دارد، اما حوزه علوم انسانی با توجه به اینکه این علوم برای شناخت «انسان» و به تبع آن «جهان و آفرینش» و رابطه آن‌ها با یکدیگر پدید آمده، فاصله زیادی با مرحله‌ای که بتوان مأموریت‌های تعریف‌ شده مشخصی برای آن‌ها در نظر گرفت، دارند.

دانشگاه علامه طباطبایی، از آن دسته مراکز علمی و از جمله بزرگترین و تخصصی‌ترین دانشگاه‌های ایران در حوزه علوم انسانی، علوم اجتماعی و مدیریت است، که با دارا بودن بیش از ۱۸ هزار دانشجو، ۵۰۰ عضو هیئت علمی تمام‌وقت و ۱۲ دانشکده، می‌تواند مأموریت‌های مهمی را در حوزه علوم انسانی اجرا کند.

حسین سلیمی، رئیس دانشگاه علامه طباطبایی در این‌باره در گفت‌وگو با ایکنا؛ اظهار کرد: دانشگاهی با وسعت و تنوع رشته‌ای مانند دانشگاه علامه طباطبایی نمی‌تواند تنها به یک مأموریت بسنده کند. در وهله نخست دانشگاه علامه می‌تواند مأموریت تأمین نیروی متخصص مورد نیاز در بعضی حوزه‌های منحصربه‌فرد تخصصی را بر عهده گیرد. فعالیت‌هایی مانند مدیریت قرارداد‌های نفتی، تکنولوژی، رسانه و ریاضیات مالی از جمله مأموریت‌هایی است که دانشگاه علامه در راستای حل مشکلات کشور می‌تواند پیگیر آن باشد.

وی ادامه داد: اگر حل مشکلات بزرگ کشور ضمن تأمین بودجه لازم آنها، به دانشگاه‌ها سپرده و پروژه‌های فوق لیسانس و رساله‌های دکتری به آن مسائل اختصاص یابد و مأموریت دانشگاه حل مشکل تعریف شود و چندین رشته و دانشکده درگیر موضوع شوند، می‌توان گام‌های مهمی در این راستا برداشت. برخی حوزه‌ها وجود دارند که البته ما نیز بار‌ها پیشنهاد کار پیرامون آن‌ها را داده‌ایم، حوزه‌هایی مانند مقابله با آسیب‌های اجتماعی، سالمندان و سیاست همسایگی. ما حتی گزارش‌های اولیه‌ای به عنوان راهکار ورود به این مسائل تهیه کرده‌ایم. اگر دستگاه‌های مرتبط در این موضوعات به ما مراجعه کنند، این ظرفیت وجود دارد که تحقیقات پیرامون این مسائل به ساختار در داخل کشور تبدیل شود.

در تولید دانش بومی غفلت زیادی انجام شده و اگر فکری نشود، ممکن است کشور به بحران بی‌هویتی دچار شود
رئیس دانشگاه علامه طباطبایی با بیان اینکه تولید دانش بومی در حوزه‌های معرفتیِ علوم انسانی، دیگر مأموریتی است که این دانشگاه می‌تواند متولی انجام آن باشد، افزود: در تولید دانش بومی، غفلت زیادی انجام شده و اگر فکری نشود، ممکن است کشور را دچار بحران بی‌هویتی کند. آن‌قدر بر کارآفرینی تأکید کرده‌ایم که نسبت به رشته‌هایی مانند تاریخ بی‌توجه شده‌ایم و امروز علاقه‌مندی کمتری برای تحصیل در رشته تاریخ وجود دارد. نتیجه این می‌شود که تاریخ بعد از انقلاب ما را هم خارجی‌ها می‌نویسند. شناخت تاریخ، شناخت نسخ خطی و نگهداری از این نسخ، کار‌های بزرگی است که باید دانشگاه علوم انسانی متولی آن باشد.

وی گفت: در رشته ادبیات هم گرفتار این مشکل هستیم. اساتید وقتی می‌خواهند سبک‌های ادبی را تدریس کنند، اگر چهار منبع اصلی موجود باشد، دو منبع اصلی آن اثری نوشته شده توسط مستشرقان است. در رشته‌های دیگری مانند فلسفه هم وضعیت این‌گونه است. وقتی صحبت از حرکت در مرز‌های دانش علوم انسانی می‌شود، یعنی باید به تولید علم بومی توجه کنیم. اگر چه علوم انسانی که در دانشگاه‌های غرب تولید می‌شود هم رهیافت‌های مفیدی برای ما دارد، ولی ما امکان تولید دانش بومی در دانشگاه‌های خودمان و توسط اساتید و دانشجویان خودمان را داریم.

سلیمی در پاسخ به این پرسش که آیا دستگاه‌ها در این زمینه‌ها به شما مراجعه کرده‌اند، بیان کرد: فعالیت‌های متعددی در هر یک از این رشته‌ها انجام داده‌ایم، اما از سوی نهاد و دستگاهی سرمایه‌گذاری بر خروجی کارهایمان انجام نشده است.

وی در ادامه صحبت‌های خود درباره مدیریت بودجه در سال تحصیلی جاری در دانشگاه علامه گفت: اولویت ما در صرف بودجه، نخست هزینه‌های جاری، حقوق و دستمزد‌ها و هزینه‌های رفاه دانشجویی، اعم از تغذیه، خوابگاه، بهداشت و تربیت بدنی ویژه دانشجویان است. اولویت دیگر تأمین هزینه‌های پژوهشی و آموزشی است، در این مورد دانشکده‌های دانشگاه علامه در شهر تهران پراکنده هستند و ما طبق برنامه‌ریزی‌ها باید همه دانشکده‌ها را در یک یا دو سایت اصلی گرد هم جمع کنیم. هزینه‌های عمرانی اولویت دیگر ما در صرف بودجه است.

پژوهش می‌تواند منبع اصلی تأمین بودجه در دانشگاه باشد
رئیس دانشگاه علامه طباطبایی همچنین درباره تأمین بخشی از بودجه مورد نیاز دانشگاه از قرارداد‌های پژوهشی منعقد شده سخن گفت و اظهار کرد: دیگر دانشگاه‌ها مانند دانشگاه‌های صنعتی هم اگر قرارداد‌های پژوهشی کلان منعقد می‌کنند، پولی عاید دانشگاه نمی‌شود چرا که بخش عمده بودجه اختصاص یافته به پروژه‌ها، نصیب پژوهشگران می‌شود. برای نمونه اگر ۱۰ میلیارد تومان بودجه تأمینی در قراردادی باشد، شاید حدود یک میلیارد و 800 میلیون آن سهم دانشگاه شود که مبلغ ناچیزی است و بخش کوچکی از هزینه‌های جاری را پوشش می‌دهد.

زمانی می‌توان به کمک حوزه پژوهش، بودجه مورد نیاز را تأمین کرد که منابع اصلی تولید ثروت در کشور، یعنی شرکت‌های دولتی که بیش از سه برابر بودجه عمومی دولت گردش مالی دارند، با دانشگاه‌ها همکاری داشته باشند
وی افزود: سالانه مبلغی حدود ۱۰ تا ۱۲ میلیارد تومان قرارداد پژوهشی با دانشگاه علامه منعقد و بیشتر مبالغ آن‌ها صرف کار‌های پژوهشی و تأمین حق‌الزحمه پژوهشگران می‌شود. قرارداد‌های پژوهشی در هیچ‌یک از دانشگاه‌های صنعتی، علوم انسانی و حتی علمی کاربردی نمی‌تواند کمبود بودجه دانشگاه‌ها را تأمین کند. زمانی می‌توان به کمک حوزه پژوهش، بودجه مورد نیاز را تأمین کرد که منابع اصلی تولید ثروت در کشور، یعنی شرکت‌های دولتی که بیش از سه برابر بودجه عمومی دولت گردش مالی دارند، با دانشگاه‌ها همکاری داشته باشند. اگر این شرکت‌ها برای انجام پژوهش‌های خود در دانشگاه سرمایه‌گذاری کنند، در آن صورت می‌توان شاهد تغییر الگو در دانشگاه بود و پژوهش منبع اصلی تأمین بودجه در دانشگاه شود. اتفاقاً در این زمینه علوم انسانی می‌تواند درآمدزاتر از دیگر حوزه‌های علوم باشد، چرا که پژوهش‌های علوم انسانی اثرات گسترده و هزینه کمتری دارند.

به گفته سلیمی؛ امروزه بزرگترین تولید ثروت در کشور توسط شرکت‌های تأمین مالی و بازاریابی انجام می‌شود که پشت سر این‌ها فکر و ایده علوم انسانی قرار دارد.

رئیس دانشگاه علامه طباطبایی همچنین با توجه به این نکته که شاید بهترین فضا برای پیگیری جدی و برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی، دانشگاه علامه طباطبایی باشد، در پاسخ به این پرسش که آیا امسال شاهد رونق این کرسی‌ها در دانشگاه علامه خواهیم بود، گفت: در این زمینه فعالیت‌هایمان را ادامه می‌دهیم و البته این‌گونه نیست که کرسی برگزار نشود. اتفاقاً آمار کرسی‌های برگزار شده در دانشگاه علامه طباطبایی نسبت به سایر دانشگاه‌ها وضعیت بهتری دارد، اما ارائه این آمار‌ها کافی نیست. آن چیزی که مقام معظم رهبری در برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی از دانشگاه‌ها توقع دارند، فراتر از این‌هاست.

خانه آزاداندیشی در دانشگاه علامه رونق می‌گیرد

می‌پذیریم که در برگزاری کرسی‌های آزاداندیشی، فاصله زیادی با آن نقطه‌ای داریم که نظام از ما می‌خواهد
وی ادامه داد: ما می‌پذیریم که فاصله زیادی با نقطه‌ مطلوب نظام داریم. به تازگی در این‌باره اقدام به راه‌اندازی خانه آزاداندیشی کرده‌ایم، اما فعالیت آن عمیق و گسترده نیست. دانشجویان در این خانه قادر خواهند بود در محیطی محدودتری راحت حرف بزنند. زمینه‌سازی‌ها انجام شده، اما اگر این کرسی‌ها درگیر قطب‌بندی‌های سیاسی شدید شوند، طبیعی است که دچار ضربات بدی خواهند شد و دانشجویان خلاق تمایلی به مشارکت در این فضا نخواهند داشت. امیدواریم بتوانیم فضای قطب‌بندی سیاسی را از جریانی که به راه افتاده دور کنیم تا بتوانیم شاهد طراوت بیشتری در دانشگاه باشیم.

انتهای پیام