کد خبر: ۴۲۲۴۵۲۱

تاریخ: ۱۵ تير ۱۴۰۳ - ۰۰:۴۸

حجت‌الاسلام شریفی بیان کرد

اتمام حجت بر همگان با تدوین «دانشنامه غدیر»

نویسنده دانشنامه غدیر ضمن اشاره به ویژگی‌های این اثر تصریح کرد: امروز پديده‌‏اى به نام دانشنامه غدير در فرهنگ تشيع به معناى اتمام حجت غدير بر همگان است و بدان معناست كه دسترسى به غدير به همين آسانى بوده و فرمان «حاضران به غايبان برسانند» به احسن وجه انجام گرفته است.

دانشنامه 26 جلدی غدیر که به همت حجت‌الاسلام والمسلمین محمدرضا شریفی، پژوهشگر تاریخ اسلام تدوین شده است یکی از آثار کاربردی برای علاقه‌مندان به مطالعه درباره این رویداد مهم تاریخی است که می‌تواند اطلاعات خوب و کاملی را در اختیار مخاطبان قرار دهد. به منظور آشنایی با این دانشنامه و ایده نگارش آن و کارکردهای این اثر پژوهشی خبرنگار ایکنا با نویسنده این دانشنامه گفت‌وگو کرده است که حاصل آن را در ادامه می‌خوانیم؛

ایکنا ـ به عنوان سؤال نخست درباره پروژه دانشنامه غدیر و ایده شکل‌گیری آن توضیح بفرمایید.

يكى از چشم‌اندازهاى مجموعه غديرستان آماده کردن دانشنامه جامع الفبايى غدير بود كه عموم مردم و محققان بتوانند با رجوع به آن از انواع موضوعات مرتبط با غدير براساس جست‌وجوى واژگانى استفاده کنند. در ابتدا ايده دانشنامه غدير در سال ١٣٩٢ توسط بنده طراحى شد و تأليف و تدوين آن با همه هزينه‏‌هاى جانبى توسط خودم آغاز شد. پس از برگزارى جلسات مشاوره با اهل فن و مؤلفين و محققان و استفاده از نظريات ايشان طرح جامع دانشنامه غدير آماده و كار آن آغاز شد.

امروز پديده‌‏اى به نام دانشنامه غدير در فرهنگ تشيع به معناى اتمام حجت غدير بر همگان است و بدان معنا است كه دسترسى به غدير به آسانى فراهم بوده و فرمان «حاضران به غايبان برسانند» به وجه احسن انجام گرفته است. کیفیت تدوين دانشنامه بر اساس اين تفكر است كه هر كس با هر انگيزه‏اى بر سر سفره غدير بيايد دست خالى برنمى‏‌گردد و توشه‌‏اى نصيبش مى‏‌شود و هر كس با هر سؤالى بر در خانه غدير آيد بى‌‏پاسخ برنمى‏‌گردد و هر كس از مرد و زن در هر سن و سالى با غدير كار داشته باشد بر سر سفره غدير از او پذيرايى مى‌‏شود.

ما هر قطعه از واقعه غدير را با دقت واكاوى كرده‌‏ايم و هر موضوعى از آن قابل استخراج بوده به دست آورده‌‏ايم و براى هر كدام چراغ راهنمايى از واژگان گذاشته‌‏ايم. در واقع پيدا كردن واژه‌‏هاى كليدى را انجام داده‌‏ايم تا بر سر سفره غدير در بهشت ولايت، فقط يك اراده كافى باشد تا شما كلمه‌‏اى را در نظر آوريد و از خود بپرسيد آيا در اين باره هم در غدير خبرى هست آنگاه سراغ همان واژه در دانشنامه برويد و در كمتر از يك دقيقه به مقصود خود برسيد. وقتى از طريق واژه‌‏اى به مطالبى مى‏‌رسيم با مطالعه آن مطلب مى‏‌توانيم سؤالاتى مطرح كنيم و با كمك آن سؤالات واژه‏‌هايى را آماده كنيم و طبق آنها به جست‌وجو ادامه دهيم.

ایکنا ـ لطفا درباره ثمرات و کارکردهای این دانشنامه توضیح بفرمایید. این دانشنامه چه تمایزی با آثار مشابه خود دارد؟

از جمله ویژگی‌های این کار می‌شود به این مسئله اشاره کرد که اين دانشنامه ورود به غدير با واژه‌‏هاى احتمالى كه از طرف كاربر پيشنهاد شود را ممكن مى‏‌سازد، حتى اگر ارتباطى با غدير در آن ديده نشود؛ بدين معنى كه اگر كسى هيچ سابقه‏‌اى با واقعه غدير ندارد تا واژه نزديكى را براى جست‌وجو درباره آن پيدا كند و يا با فن واژه‌يابى آشنايى ندارد، مى‌‏تواند واژه‌‏اى بدون ارتباط را در نظر بگيرد و سپس در دانشنامه آن را جستجو كند تا شايد مطلبى راجع به غدير در آن پيدا كند.

همچنین با استفاده از اين دانشنامه مى‌‏توان كارهاى آمارى دقيق درباره غدير و حتى غير غدير انجام داد، بدين معنى كه دانشنامه با ورود به همه موضوعات مرتبط با غدير مطالب هر كدام را در اختيار كاربر گذاشته است. بر اساس اين مطالب مى‏‌توان دسته‌بندى‏‌هاى جديدى آماده كرد و آمارهاى جديدى به دست آورد و دريچه‏‌هاى جديدى فراتر از دانشنامه به سوى معارف غدير باز كرد كه از هر كدام پنجره‏‌هاى جديد و بى‏‌انتهايى از معارف غدير باز مى‏‌شود.

ایکنا ـ درباره مراحل و چگونگی انجام این پروژه هم توضیح بدهید.

راه طى‌شده براى آماده‌سازى جامع‌‏ترين دانشنامه غدير، سابقه بيست ساله دارد كه به تشريح آن مى‌‏پردازم؛ از آنجا كه جناب حجت‌الاسلام و المسلمين استاد حاج شيخ محمدباقر انصارى طى بيش از دو دهه تحقيق درباره غدير، تأليفات متعدد در جوانب آن داشته‌‏ و كتاب‏‌هاى ايشان در ابعاد مختلف موضوع غدير، شامل و جامع و طبق ادبيات روز است و همه مستند بوده و آدرس هر مطلبى در ذيل آن آمده است، دانشنامه با استفاده از كتاب‏‌هاى ايشان مسير طولانى كه براى تحقيق در پيش داشت را بسيار سريع طى كرد. لذا با پيشنهاد و اجازه و نظارت مستقيم ايشان بر كار دانشنامه، كه از دير زمانى جزء دغدغه‌‏ها و آرزوهاى ايشان نيز بوده، منبع اصلى اين تدوين و تأليف را كتاب‏‌هاى ايشان قرار داديم كه مطالب ديگرى از مؤلفين ديگر نيز در ادامه كار افزوده شد. بر اين اساس آدرس كتاب‏هاى ايشان به اضافه منبع اصلى در ذيل هر مطلب آمده است.

شيوه تدوين و فوايد و نتايج اين دانشنامه، بر اساس يك كارشناسى چند ساله شكل گرفته است. در این راستا سبك انواع دانشنامه‌‏هاى شيعى و اسلامى و مذهبى و غير دينى مطالعه شده و شيوه حاضر از بين همه آنها براى موضوع غدير مناسب تشخيص داده شد. سپس با كارشناسان و سابقه‌داران فن تأليف و آشنايان با دانشنامه‌‏هاى جهان كه با معارف غدير سر و كار داشتند مشورت‏‌هاى متعددى صورت گرفت و از مجموع آنها شيوه اين دانشنامه نتيجه‌گيرى شد. سپس با در نظر گرفتن محتواى غدير از يك سو و نياز و روحيات مخاطبين غدير از سوى ديگر، اين سبك خاص انتخاب شد كه تفاوت‏‌ها و اصلاحاتى نسبت به برخى دانشنامه‏‌ها دارد.

شيوه‌نامه تدوين و تأليف دانشنامه غدير براساس سه اصل تنظیم شده است؛ اصل اول اینکه مطالب دانشنامه فقط براساس واژه‌‏ها و به صورت الفبايى چينش شده است. اصل دوم اینکه در هر واژه مطالب زيرمجموعه آن هم به ترتيب الفبا چينش شده‌‏اند. در مواردى كه عنوان فرعى نيز زيرمجموعه داشته، باز هم عناوين جزیى‌‏تر براى تفكيك مطالب به كار رفته، كه هر يك با قلم خاص و علامت دائره تفكيك شده است. برخى واژه‌‏ها تقسيمات داخلى دارد، كه در آن موارد ترتيب منطقى مراعات شده و ترتيب الفبايى در نظر گرفته نشده است. اصل سوم اینکه در دانشنامه به كلماتى كه مستقيماً از موضوعات فرعى غدير حساب مى‏‌شوند اكتفا نشده است بلكه هر واژه‌‏اى كه ارتباطى به غدير داشته آورده شده و ربط آن از نظر زمانى و مكانى و كيفيت ارتباط بيان شده است.